Turkije 2008

Tavla is een populair spel in Turkije. Het lijkt veel op het in Nederland bekende backgammon, oftewel TricTrac. Ook in Istanbul wordt volop Tavla gespeeld.

(more…)

Dat toneelstukken van bijvoorbeeld Shakespeare en Bertold Brecht ook in Turkije gespeeld worden is niet vreemd. Al in de 18e en 19e eeuw kwamen de bewoners van het Ottomaanse Rijk in contact met het ‘westerse’ theater. Niet alleen doordat steeds meer jonge Turken van goede komaf in Europese steden als Parijs gingen studeren, maar ook doordat Franse en Italiaanse theatergezelschappen langs hun ambassades in Turkije trokken om er hun kunsten te vertonen.

Vooral na 1923 kreeg het theater in Turkije een steeds belangrijkere rol. Atatürk liet meer theaters bouwen, namelijk staatstheaters. Het werd dan ook steeds populairder om naar het theater te gaan. Sinds het ontstaan van de republiek zijn er nu twee soorten theater te onderscheiden in Turkije. Aan de ene kant is er het staatstheater, dat vooral de klassieke stukken van bijvoorbeeld Shakespeare en Bertold Brecht speelt, maar ook Griekse tragedies van bijvoorbeeld Antigone van Sophokles. Aan de andere kant is er het zogenaamde onafhankelijke theater, waarbij allerlei soorten toneelstukken denkbaar zijn.

In die gehele periode waarin theater gespeeld werd, is er altijd wel enige mate van censuur geweest. Ook nog sinds de oprichting van de republiek.

Zo kwam er in 1934 een wet die bepaalde dat elk toneelstuk goedgekeurd moest worden. In de jaren zestig en zeventig was er veel vrijheid, door de militaire coup in 1960 en de liberale grondwet. Maar toch had de politie het recht om theaters te sluiten als er een stuk werd gespeeld dat niet ‘passend was voor het morele en publieke fatsoen of dat de staatsveiligheid en de politiek in gevaar bracht’. Deze wet werd in deze jaren vaak gebruikt om opvoeringen te verbieden.

Eind jaren zeventig en vooral in de jaren tachtig, na de derde militaire coup, werd de vrijheid nog meer aan banden gelegd. Het werd verdacht om je met intellectuele zaken als theater bezig te houden, waardoor veel kunstenaars in de gevangenis belandden. Duizenden mensen, waaronder dus ook acteurs en regisseurs die verdacht werden van linkse ideeën, werden opgepakt, gemarteld en vastgezet.

Maar sinds de komst van een nieuwe grondwet in 1980 is het de goede kant op gegaan. De laatste jaren is er nog meer verbetering opgetreden doordat Turkije zich opmaakt voor lidmaatschap van de EU. In 2002 werden er wetten aangenomen, die voor het culturele leven erg van belang zijn. Het gaat onder andere om wetten die het recht op meningsuiting vast hebben gelegd. Vooral in de grote steden en dan met name Istanbul heerst er nu een behoorlijk vrij artistiek klimaat. Maar dat de staat ook in de 21 eeuw nog niet alles accepteert, blijkt wel uit het feit dat in 2002 een toneelstuk van theatermaker Dario Fo verboden werd, omdat er communistische propaganda in gemaakt zou worden.

Correspondent Marije Drenth sprak in Istanbul met Ayla Algan en Mehmet Özbek. Ayla Algan is een nationale bekendheid, doordat zij regelmatig te zien is in televisieseries, maar ook is zij al jaren verbonden aan het staatstheater. Mehmet Özbek daarentegen zit pas enkele jaren in het vak en heeft tot nu toe vooral bij onafhankelijke theatergroepen gespeeld.

Marije sprak met hen over het grote verschil tussen het staatstheater en het onafhankelijke theater. En hebben zij zelf meegemaakt dat er censuur werd toegepast op toneelstukken waarin zij speelden?

Al in het vroege Osmaanse Rijk kende Turkije veel vormen van theater.
Er waren bijvoorbeeld acteurs die in een groepje op het dorpsplein een klein toneelstukje opvoerden. Maar ook was er de verhalenverteller, genaamd meddah, die vanaf een stoel allerlei volksverhalen en legendes vertelde.

Maar het meest bekend waren toch wel de poppenspelers. (more…)

Turkse klassieke muziek is een compleet ander genre dan Westerse klassieke muziek. Onder de Turkse bevolking en onder Turkse immigranten in Nederland is deze muziekstijl erg populair. Het Rotterdams Turkse Klassieke Muziek Koor legt ons uit wat de verschillen zijn tussen de stijlen en waarom het zo geliefd is.
http://www.youtube.com/watch?v=BLfb7Ip3oN8
 

GENEVE - De Turken waren gisteren nog in de zevende hemel na hun spectaculaire comeback tegen Tsjechië (3-2), maar tussen de euforie door was er ook plaats voor bezorgdheid: bondscoach Fatih Terim moet vrijdag in de kwartfinale tegen Kroatië mogelijk zeven spelers missen.

Voor Emre Güngör zit het EK er mogelijk op. De centrale verdediger viel zondag uit met een kuitverrekking. Ook de andere Emre, aanvoerder Emre Belözoglu, moet vrijdag forfait geven met een achillespeesblessure. Zijn maatje op het middenveld, Tümer Metin, is er niet bij wegens hinder aan de adductoren. Twee andere spelers, de verdedigers Servet Cetin en Gokhan Zan, zijn onzeker maar raken mogelijk opgelapt.

(more…)

GENEVE - Turkije moet het de rest van het toernooi stellen zonder Emre Güngör. De Turkse medische staf maakte maandag bekend dat de kuitblessure van de verdediger ernstiger is dan men in eerste instantie dacht. De verdediger zal de komende twee maanden moeten revalideren.

Het wegvallen van Güngör is niet de enige tegenvaller die bondscoach Fatih Terim te verduren kreeg in zijn verdediging. Servet Cetin en Gökhan Zan kampen met diverse pijntjes en zijn onzeker voor het kwartfinaleduel tegen Kroatië.

(more…)

GENEVE - Fatih Terim reageerde na afloop van de ontmoeting tussen Turkije en Tsjechië uitzinnig. Een kwartier voor het einde leidde Tsjechië nog met 2-0 en was de kwartfinale op het EK voor de Tsjechen binnen. Turkije liet echter zien over de langste adem te beschikken en trok met drie doelpunten aan het langste eind.

“Ik heb maar een mededeling voor de Turken: Ga de straten op, vier feest”, vertelde Terim. “Geniet van dit moment. Ik heb het volk na de overwinning op Zwitserland gezegd dat het op ons kon rekenen. Dat zeg ik nu opnieuw. Ik moet mijn team een geweldig compliment geven. Ze hebben gevochten voor wat ze waard waren.”

(more…)

Door Maikel Schnerr

ISTANBUL - Een dag na de euforische overwinning van het Nederlands elftal op Italië stonden er weer serieuze activiteiten op het programma: een bezoek aan het Nederlandse Archeologisch Historisch Instituut (NAHI) en het Nederlandse Consulaat.

De dag begon bij het NAHI, waar we zoals overal deze week uiterst vriendelijke werden ontvangen. Een korte tour door de Historische boeken verzameling en een uitleg van de werkzaamheden van het NAHI volgde. Het NAHI richt zich met namen op Nederlandse studenten en researchers die in Turkije onderzoek doen en dan vooral op Archeologisch gebied. Het ging dan ook al snel over het instituut in Ankara, dat zich wat breder opstelt en dus ook wat interessanter is voor journalisten. Soms lijkt het tijdens onze uitstapjes, dat het meer gaat om het feit dat we bezig zijn dan de inhoud van de activiteit.

(more…)

Door Esther Maas

BURSA - Cumalikizik. Een dorpje in het oosten van Bursa dat bekend staat om haar fantastische frambozenjam en toevluchtsoord is voor populaire Turkse soapsterren. Dat dit laatste geen fabeltje is om toeristen naar het dorpje te lokken blijkt als we binnen enkele minuten midden in de opnames van ‘Yeseren Düsler’, wat zoveel betekent als ‘groeiende verlangens’.

Een gebruinde acteur met flashy zonnebril en fikse snor rent zo hard als acteurs dat kunnen een poort uit, achtervolgd door een grote politiewagen. Met oprijzende stofwolken, een bezwete acteur en een tevreden doch chagrijnige regisseur tot gevolg.

(more…)

Door Tim Linthorst

BURSA - Tijdens ons vierdaagse uitstapje naar Bursa, werden wij op de tweede dag meteen getrakteerd op een uitje naar een lokaal multimediabedrijf, dat de naam Olay draagt. Het grappige was dat dit uitje een dag eerder door de Universiteit Istanbul voor ons georganiseerd was. Dit is typisch een voorbeeld van hoe simpel dingen in Turkije geregeld kunnen worden, mits je de juiste mensen kent.

Het gebouw van Olay lag niet in het centrum van Bursa, maar een redelijk flink eind buiten de stad, op een industrieterrein. Het gebouw zag er van buiten prachtig uit en het was meteen duidelijk dat we niet met een lokaal sufferdje te maken hadden. En bij onze ontvangst in het meer dan riante kantoor van de directeur van Olay bleek dat al helemaal. In Nederland mag je als directeur van een nationale tv-zender al in je handen knijpen als je een eigen kamertje hebt (ik chargeer), maar dit was andere koek. Over koek gesproken; onze Euroshopper-stroopwafels vonden onder ons ontvangstcomité gretig aftrek.

(more…)